Birbirimize benzemek zorunda değiliz. Aynı şeyleri düşünmek, aynı şeyleri söylemek, aynı hayalleri kurmak zorunda değiliz. Çünkü kültür, tekrarın değil üretimin; gelişim, taklitin değil düşünmenin eseridir.
Takipçi sayısı artarken düşünce derinliği ve özgünlük neden azalıyor?
Düşünsenize, herkesin kendini özgürce ifade edebileceği bir dünyada yaşıyoruz. Fakat neden giderek birbirine benzeyen insanlar, fikirler ve içerikler üretiyoruz? Evet, "Taklit Kültürü" denilen bu olay, bir içerik tutunca yüzlerce kişinin aynı fikri, aynı anlatımı ve aynı sunumu tekrarlaması anlamına geliyor. Kendi düşüncesini geliştirmek yerine popüler olanı yeniden üretmek, tamamen özgünlük kaybına neden oluyor.
Tüm kabahat algoritmada mı?
Benzer içerikleri sürekli karşımıza çıkaran sistemlerin düşünce ve tüketim alışkanlıklarımızı şekillendirmesi, hayatımızın görünmeyen bir güç tarafından yönetildiğini açıkça ortaya koyuyor. Bugünün dijital dünyasında neyi izleyeceğimize, hangi haberi okuyup hangi müziği dinleyeceğimize, hangi insanları takip edeceğimize kadar hayatımızı domine eden karar kuralları mevcuttur.
Özellikle sosyal medya platformlarında kullanıcıların davranışlarından elde edilen veriler değerlendiriliyor ve ne yazık ki hangi içeriğin ne sıklıkta ve ne zaman karşımıza çıkacağına yine algoritma karar veriyor. Üzgünüm ama çok sıkı takip ediliyoruz. Hangi videoda daha uzun kaldığımız, hangi gönderiye neden, ne kadar beğeni yaptığımız, neler paylaştığımız bu sistemler tarafından kaydediliyor. Şunu anlıyoruz ki zamanla kendi ilgi alanlarımızın oluşturduğu bir dijital çevrenin içine yerleşmiş oluyoruz.
Peki biz neyi atlıyoruz?
Her popüler insan kusursuz olmadığı gibi, az takip edilen her üretim daha niteliksiz değildir. Popülerliği tek başına başarı, takipçi sayısını uzmanlık, görünürlüğü ve beğeni almayı ölçüt ve değer kabul etmek büyük bir yanılgıdır. Bugün kendinize şunu sormanızı rica ediyorum: "Ben gerçekten değerli bulduğum içerikleri mi takip ediyorum? Sürekli karşıma çıkan içerikleri zamanla değerli buluyor ve etkisinde mi kalıyorum?" Çünkü bir toplumun kültürel geleceği yalnızca içerik üretenler ile ölçülmüyor; onları takip eden, onaylayan, talep eden, yaygınlaştıran insanların yaklaşımı ile de şekilleniyor.. Yanlış içeriklere aktarılan beğeni ve onları yaygınlaştırma eylemi toplumsal yozlaşmaya neden oluyor ki bu da toplumda çok sayıda davranış bozukluğuna sahip bireyin normal insanların arasında dolaşmasının önünü açıyor.
Unutmayalım ki takipçi sayıları değişir, akımlar unutulur, popüler olan her şey yerini yenisine bırakır.
Özgün olmayan her paylaşım, günü kurtarmak adına oluşturulan her içerik balon gibi uçar gider. Öte yandan insanlığın düşünce ve kültür birikimine gerçekten katkı sunan içerikler kalıcı olur. Popülerlik gözleri üzerine çekebilir ama özgün paylaşımlar zihinlerde iz bırakır.
Söylemedi demeyin...
