Adalet, dünya nizamının altın direğidir. Bu direk olmadan hiçbir yönetim biçiminden bahsedilemez. Adalet, sistemlere işlenen huzur ve güven mekanizmasıdır. Adalet insanın gören gözü, yürüyen ayağı ve duyan kulağıdır. Adaletin sağlanamadığı bir coğrafyada insan, gözleri bağlanmış kesilmeyi bekleyen koyundan farksızdır.
Dünyanın vasat seviyedeki işleyişini insanların iyi eğitim alıp kültür seviyelerini yükseltmelerine bağlayamayız. Bu bir faktördür ancak nizamı sağlamak adına yeterli değildir. Diğer unsurlar da elbette ki insan hayatının olmazsa olmazlarıdır. Sevgi, çalışkanlık, dürüstlük, ilim, mülk edinme, tapınma, yardımseverlik ve pek çok şey. Ancak bunları etkili kılan adalettir. Adalet şemsiyesi bu nitelikler üzerinden çekip alınmış olsa her şey arapsaçına dönüşür. Herkesin kendine göre komşuluk hukuku, kazanma felsefesi ve sosyal ilişkiler doktrini olurdu. Her zayıf bir güçlünün kölesi, her yoksul bir zenginin metresi seçilirdi. Adaletin olmadığı yerde aileden de bahsedilemezdi. Emerson, “Aile, kralların bile giremediği bir kaledir.” derken bu kaleyi emniyetli kılan gücün, içerisinde ki insanlar değil; o ülkede hakim olan adalet olduğuna işaret eder.
Frederik, pek çok alanda yeniliklere imza atmış Alman imparatordur. Özellikle hak ve hukuka dair uygulamalarıyla yaşadığı dönemde adından söz ettirmiş bir devlet adamıdır. Postdam’da bir saray yaptırır. Ancak sarayın yakınında bulunan bir yel değirmeni onun rahatını kaçırır. Frederik, huzuruna çağırdığı değirmenciye arsasıyla birlikte değirmeni kendisine satmasını söyler. Değirmenci kabul etmez. Frederik, değirmenciyi ikna edemeyince kızar, küplere biner ve şöyle der:
-Değirmenin ve arsan için ne kadar para istiyorsan veriyim, yok yine de bu teklifimi kabul etmezsen değirmenini başına yıkarım." Değirmenci oralıklı olmaz bile, sakin ve korkusuzca şöyle cevap verir:
-Sevgili imparatorum, değirmenimi başıma yıkacağınızı söylerken Berlin'de hakimlerin olduğunu unutuyorsunuz!..
Yakın tarih. Salgın nedeniyle insanların evlerine kapandığı dönem. Norveç Başbakanı Erna Solberg bu kuralı ihlal eder. Ancak polis kapısını çalar ve akrabalarıyla birlikte doğum gününü kutlayan başbakana Kovid-19 tedbirlerini ihlal ettiği için 20 bin kron para cezası keser. Başbakan Erna Solberg özür dileyip cezayı ödeyeceğini söyleyerek mahkemeden çıkar.
Adalet kalkınmanın temel unsurudur. Sermayenin, adaletin sağlanamadığı ülkeleri terk etmek gibi bir huyu vardır. Ormanda aslan görüp de kaçan insan gibidir. İtibar görmediği yerden arkasına bakmadan uzaklaşır.
